سیاتیک نام یک عصب است. اصطلاح سیاتیک در حقیقت مربوط به دردی است که در طول عصبی به همین نام انتشارمی‌یابد. این عصب طولانی‌ترین عصب داخل بدن است که از لگن تا انتهای پا ادامه دارد و در طول مسیر خود به شاخه‌های متعددی تقسیم می‌شود. تحریک این عصب می‌تواند باعث ایجاد درد در تمام طول عصب شود (یعنی مسیری که از کمر شروع می‌شود و از پشت پا پایین می‌آید و تا پاشنه پا می‌رسد)دامنه درد میتواند از خفیف تا درد های ناتوان کننده باشد و در مواردی ممکن است با احساس خارش، سوزش، بی‌حسی و ضعف عضلانی هم همراه باشد.

درد سیاتیک به‌طور تدریجی شروع شده و با گذشت زمان افزایش می‌یابد. نشستن، برخاستن، عطسه یا سرفه‌کردن موجب بدتر ‌شدن درد میشود. ویژگی آن هم این است که معمولاً فقط یکی از اندام‌های تحتانی شما را درگیر می‌کند. در موارد خیلی شدید بیماری، شاید حتی کنترل مثانه یا روده نیز از دست برود. این وضعیت اخیر، بسیار نادر، اما بسیار خطرناک است.

علت درد سیاتیک

  • فتق دیسک بین مهره‌ای
  • دژنراتیو دیسک (تخریب دیسک‌های بین مهره ای در قسمت کمری)
  • تنگی کانال نخاعی (ستون مهره‌ها در قسمت کمری)
  • بیماری اسپوندیلولیستزی (که در آن یک مهره به آرامی بر روی مهره دیگر و رو به جلو می‌لغزد).
  • سندرم پیریفورمیس هم نام اختلالی است که در اثر اسپاسم عضله‌ای (گرفتگی عضلانی) به همین نام ایجاد می‌شود. این عضله در نزدیکی عصب سیاتیک قرار دارد و اسپاسم آن باعث فشار بر عصب و بروز درد سیاتیکی می‌شود.
  • تومورهای نخاعی که بر روی ریشه‌های عصبی فشار وارد می‌کنند.
  • سوانحی نظیر تصادفات اتومبیل یا ضرب دیدن ستون مهره‌ها که موجب آسیب به اعصاب می‌شوند.
  • تومورهای خود عصب سیاتیک که البته بسیار شایع هستند.

در برخی موارد هم هیچ‌گاه علتی جهت بیماری سیاتیک یافت نمی‌شود. درد سیاتیک یکی از دلایل شایع درد کمر و پا است و فتق دیسک بین مهره‌ای از علل شایع ایجاد آن است.با این حال درد سیاتیک خود تنها یک علامت است و یک بیماری نیست، و عاملی که باعث ایجاد تحریک در عصب می‌شود را باید بیماری دانست.

درمان درد سیاتیک

سیاتیک همواره نیاز به درمان ندارد، چون عارضه‌ای است که به خودی خود ظرف حدود شش هفته بهبود می‌یابد.

با این وجود در صورت شدید یا پایدار بودن علائم می‌توان به درمان‌های متعدد موجود روی آورد.

درمان‌ سیاتیک معمولاً شامل خودیاری و درمان‌های محافظه‌کارانه‌ای چون دارو درمانی و فیزیوتراپی می‌شوند، اگرچه میزان اثرگذاری و نتیجه‌بخش بودن بسیاری از این درمان‌ها در بهبود سیاتیک کاملاً مشخص نیست.

جراحی در موارد انگشت‌شماری به منظور اصلاح مشکلی در ستون فقرات توصیه می‌گردد که علت بروز علائم دانسته می‌شود.

درمان گرفتگی سیاتیک در خانه

بیمار خود می‌تواند برای تسکین علائم دردسرساز سیاتیک اقداماتی را انجام دهد از جمله فعال بودن تا حد امکان، استفاده از کمپرس‌های سرد یا گرم و مصرف مسکن‌های ساده‌ای مانند پاراستامول یا ایبوپروفن از آن جمله‌اند.

ورزش و تمرین

فعال بودن به اندازه‌ی زمان پیش از ابتلا به سیاتیک و انجام فعالیت جسمی تا حد امکان در درمان عصب سیاتیک تأثیر فراوان دارد.

ورزش‌های ساده‌ای مانند پیاده‌روی و نرمش‌های کششی ملایم در تسکین شدت علائم و تقویت عضله‌های نگهدارنده‌ی پشت بدن مؤثراند.

اگرچه استراحت مطلق و دراز کشیدن در تخت تسکین موقت درد سیاتیک را در پی دارد، استراحت طولانی مدت غالباً مضر و غیرضروری است.

اگر به دلیل سیاتیک مرخصی گرفته‌اید، بهتر است هر چه سریع‌تر دوباره به محل کار خود برگردید.

کمپرس‌ها

درد برخی بیماران با استفاده از کمپرس‌های سرد یا گرم تاحدی تسکین می‌یابد.

با پیچیدن یک بسته نخودفرنگی منجمد در حوله می‌توان به راحتی یک کمپرس سرد تهیه کرد. کمپرس‌های گرم را نیز می‌توان از داروخانه‌ها خریداری نمود.

گاهی استفاده متناوب از کمپرس گرم و سرد نتیجه‌ی بهتری را به دنبال دارد.

مسکن‌ها

اگر از درد سیاتیک مداوم یا شدید به صورت مزمن رنج می‌برید، مصرف داروهای مسکن زیر مفید خواهد بود:

پاراستامول و داورهای ضد التهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن
مسکن‌های مخدری مانند کدئین یا در موارد حاد و شدید، مورفین
ضدافسردگی‌های سه حلقه‌ای (TCAs) نظیر آمی‌تریپتیلین. این داروها در اصل به منظور درمان افسردگی تولید شده‌اند، اما برای درمان دردسیاتیک نیز مؤثراند.
داروهای ضد تشنج مانند گاباپنتین. این دسته از داروها در اصل به منظور درمان صرع طراحی شدند، اما مانند ضدافسردگی‌های سه حلقه‌ای برای درمان درد عصبی نیز مفیداند.
این داروها برای تمام بیماران، به ویژه در صورت مصرف طولانی مدت، مناسب نیستند، بنابراین مشاوره با پزشک عمومی در مورد کلیه‌ی گزینه‌های در دسترس ضروری است. مصرف بعضی از این داروها عوارض جانبی قابل توجهی را برای برخی بیماران به دنبال دارد.

اگر مسکن‌های تجویز شده از سوی پزشک عمومی مؤثر نبودند، می‌توان برای درمان‌های دیگر به متخصص مراجعه نمود.

تزریق در ستون مهره‌ها

اگر دیگر روش‌های تسکین درد کارآمد نباشند، پزشک عمومی بیمار را جهت انجام تزریق داروی بی‌حسی موضعی و/ یا کورتیکواستروئید درون ستون مهره‌ها به یک متخصص ارجاع خواهد داد.

مسکن‌ها و ضد التهاب‌های قوی در این تزریق مستقیماً وارد ناحیه‌ی ملتهب اطراف اعصاب ستون فقرات می‌شوند تا از فشار روی عصب سیاتیک بکاهند و درد را موقتاً تسکین دهند.

تزریق پری رادیکولار (PRT)

در روش تزریق PRT، یک سوزن باریک نزدیک به ریشه عصب در ستون فقرات و تحت نظارت از طریق تصاویر سونوگرافی داخل بدن می شود. پس از تعیین محلی که دارو باید در آنجا تزریق شود، پزشک سوزن را در عمق مشخص فرو می کند تا داروها تا حد امکان به عصب مشکل ساز نزدیک شود. روش تزریق PRT یک روش درمانی رادیولوژیک برای درمان درد مزن ناشی از فرسایش ستون فقرات کمر، دیسک گردن، قفسه سینه یا فتق دیسک یا بیرون زدگی دیسک کمراست.

قبل از انجام این روش جراحی، ستون مهره ها و ریشه های عصب آسیب دیده باید به خوبی تشخیص داده شوند.از این رو انجام سی تی اسکن یا ام آر ای قبل از جراحی ضروری است. مهره ای که باید درمان شود توسط گاید سونو تحت کنترل قرار می گیرد و در یک تصویر ثبت می شود. این کار باعث تعیین و کنترل جهت و عمق ورود سوزن می شود. سوزن تزریقی سپس تا حد امکان با استفاده از یک پرتو لیزری به ریشه عصب نزدیک می شود و داروهای ضد التهابی ( معمولا بیهوشی موضی و کورتیزون) تزریق می شوند. نتایج درمان بر اساس ارسال داروهای ضد التهابی به ناحیه مورد نظر است. هدف از این روش درمانی شکستن چرخه ی ناتمام وارد شدن فشار بر عصب و ورم کردن آن با فشار بیشتر است. این روش در درمان درد سیاتیک و بیرون زدگی دیسک کمر و گردن موثر می باشد و منجر به کاهش کمر درد و گردن درد می شود.در ابتدا بیماران بر روی شکم خوابانده می شوند. محلی که باید درمان شود ضد عفونی می شود. سپس احتمالا با بیهوشی موضعی یک سوزن باریک به آرامی در ستون فقرات تحت کنترل دوربین قرار داده می شود. محل دقیق نوک سوزن در صورت نیاز با یک ماژیک مشخص می شود. در این سوزن یک داروی ضد التهاب بسیار قوی (معمولا کورتیزون) و داروهای بیهوشی موضعی تزریق می شود. درمان در عرض ۵ تا ۱۰ دقیقه صورت می گیرد.

نتایج در عرض چند روز قابل مشاهده هستند. معمولا سه درمان را در فاصله زمانی یک هفته ای انجام می دهیم تا شاهد بهبودی طولانی مدت تر علائم شویم.

فیزیوتراپی

پزشک عمومی در برخی موارد برنامه ورزشی مناسب هر بیمار را در اختیارش می‌گذارد یا او را به یک دکتر فیزیوتراپی معرفی می‌کند. متخصص فیزیوتراپ با اقداماتی نظیر گرم کردن، تحریک الکتریکی، استفاده از میدان های الکتریکی، کشش و دیگر تمهیدات، می تواند درد سیاتیک بیمار را کاهش دهد

دکتر فیزیوتراپی تمرین‌های گوناگونی را آموزش می‌دهد که در تقویت عضله‌های نگهدارنده پشت و افزایش انعطاف‌پذیری ستون فقرات مؤثراند؛ وی همچنین به بیمار چگونگی بهبود دادن حالت اندامی و روش کاهش فشار وارده بر پشت بدن را آموزش می‌دهد.

جراحی

خوشبختانه انجام عمل جراحی به ندرت برای درمان سیاتیک ضرورت می‌یابد، اما در صورت نشأت گرفتن آن ازعللی چون فتق یا سرخوردگی دیسک، مقاوم بودن علائم در برابر گونه‌های درمانی دیگر یا تشدید تدریجی علائم توصیه می‌شود.

نوع جراحی پیشنهادی به علت سیاتیک بستگی دارد. بعضی از گزینه‌های جراحی عبارت‌اند از:

دیسککتومی (برداشتن دیسک ستون فقرات) ـ در این عمل بخشی از دیسک برجسته‌ی وارد کننده فشار به عصب برداشته می‌شود. (این عمل متداول‌ترین جراحی ضروری است.)
جراحی فیوژن یا خشک کردن ستون فقرات ـ می‌توان مهره‌ای را که از جای خود لغزیده و بیرون زده است توسط یک قفس مانند پلاستیکی یا فلزی بین مهره‌ها، نگه داشته شده به وسیله پیچ‌ها و میله‌های فلزی، جوش داد.
لامینکتومی ـ این عمل غالباً برای درمان تنگی مجرای نخاع انجام می‌شود و در آن، بخشی از مهره به نام لامینا برداشته می‌شود.
این قبیل عمل‌های جراحی در بسیاری از موارد با موفقیت همراه است، اما جراحی ستون فقرات نیز مانند تمامی جراحی‌ها بدون خطر نیست. عارضه‌های بالقوه گوناگونی از مواردی جزیی چون عفونت محل عمل تا موارد جدی‌تر مانند آسیب دائمی اعصاب ستون فقرات وجود دارند.

جراح پیش از انتخاب نوع عمل با بیمار درباره مزایا و خطرهای نسبی صحبت خواهد کرد.

پیشگیری از درد سیاتیک

بلند کردن یا حمل اشیاء به شیوه‌ی نادرست یکی از دلایل اصلی آسیب دیدن پشت، به ویژه در محل کار، محسوب می‌شود. آموزش شیوه صحیح این کار و پیاده کردن این آموزش‌ها در پیشگیری از سیاتیک مؤثر است.

پیش از بلند کردن اشیاء فکر کنید ـ آیا توانایی بلند کردن چنین جسمی را دارید؟ آیا در اطراف آن دسته‌ای وجود دارد که بلند کردن‌اش را راحت‌تر کند؟
پیش از بلند کردن جسم، بدن را در وضعیت مناسب قرار دهید ـ پاها را با فاصله از یکدیگر به گونه‌ای قرار دهید که یک پا برای حفظ تعادل اندکی رو به جلو قرار گرفته باشد. در زمان بلند کردن جسم، اجازه دهید که پاهای‌تان فشار را تحمل کنند ـ کمر، زانوها و مفصل ران را اندکی خم کنید، اما سر پا ننشینید یا دولا نشوید. عضله‌های شکم را سفت کنید. پاها را پیش از بلند کردن صاف نکنید، چون ممکن است هنگام بلند کردن شیء به کمر فشار بیاورید.
بار را نزدیک کمر نگه دارید ـ بار را تا جایی که می‌توانید نزدیک بدن به گونه‌ای نگه دارید که سنگین‌ترین بخش آن از همه به شما نزدیک‌تر باشد.
از چرخاندن کمر یا متمایل شدن به یک طرف، به ویژه هنگام خم کردن کمر، اجتناب کنید ـ شانه‌ها باید صاف و در یک راستا و هم‌جهت با مفصل‌های ران باشند. چرخیدن در زمان حرکت دادن پاها بهتر از بلند کردن و چرخیدن همزمان است.
سرتان را بالا نگه دارید ـ هنگامی که بار را به درستی بلند کردید و از تعادل خود مطمئن شدید، به روبرو نگاه کنید نه به بار یا به پایین.
حدود خود را بشناسید ـ تفاوت بارزی بین آنچه می‌توانید بلند کنید و آنچه می‌توانید ایمن بلند کنید وجود دارد. اگر در توانایی خود برای بلند کردن و حمل وسیله‌ای شک دارید، از دیگران کمک بگیرید.
جسم را رو به جلو هل دهید، آن را به دنبال خود نکشید. اگر مجبورید شیء سنگینی را روی کف جابجا کنید، هل دادن آن بهتر از کشیدن‌اش است.
وزن را به طور مساوی تقسیم کنید ـ اگر کیسه‌های خرید یا ساک دستی حمل می‌کنید، وزن را به طور مساوی در هر دو طرف بدن تقسیم کنید.
وضعیت اندامی

چگونگی نشستن، ایستادن و دراز کشیدن در وضعیت کمر تأثیر مهمی دارد. به کار بستن توصیه‌های زیر در حفظ حالت اندامی مناسب مفیداند:

ایستادن: صاف با سر رو به جلو و پشت خم نشده و صاف بایستید. وزن‌تان را به طور مساوی روی دو پا تقسیم کنید و پاها را صاف نگه دارید. نشستن بهتر است صاف با تکیه‌گاه کوچکی در پشت بنشینید. زانوها و مفصل‌های ران باید در یک راستا باشند و کف پا بر روی سطح صاف زمین قرار گیرد.

رانندگی: اطمینان حاصل کنید که کمرتان به خوبی حمایت می‌شود وتکیه‌گاه مناسبی دارد. قرار دادن آینه‌های بغل در زاویه مناسب مانع چرخیدن شما به اطراف در حین رانندگی می‌شود. پدال‌های کنترل شونده توسط پا باید به صورت یک مربع مقابل پاهای‌تان قرار گیرند. در زمان رانندگی طولانی مدت، وقفه‌های منظمی را ایجاد کنید تا بتوانید پاها را دراز کنید و بکشید.
خوابیدن: بهتر است تشک‌تان به اندازه کافی سفت باشد تا با تحمل وزن شانه‌ها و باسن‌ها و صاف نگه داشتن ستون فقرات از بدن حمایت کند.
ورزش: ورزش منظم با آهسته کردن تخریب وابسته به سن دیسک‌های پشت بدن، خطر بروز فتق دیسک را کاهش می‌دهد. به علاوه ورزش کردن برای قوی و انعطاف‌پذیرنگه داشتن عضله‌های پشت مفید است.
درد مزمن رگ سیاتیک کمر یا سیاتیک پا یک بیماری نسبتا شایع است در صورتی که این عارضه بروز کرد  به درمان های اولیه جواب نداد به پزشک مراجعه کنید تا بهترین روش درمان را برای شما تجویز کند. اکثر بیماران به روش های غیر جراحی جواب داده و دردشان کنترل می شود و نیاز به جراحی پیدا نمی کنند.

0 ردود

اترك رداً

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

اترك تعليقاً

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *