سردرد خوشه ای یا کلاستر

سردرد خوشه ای که نام دیگر آن سردرد کلاستر است، سردردی کوتاه ولی بسیار دردناک است که هر روز فرد را به مدت چند دقیقه یا چند ماه به صورت دوره ای درگیر می کند. به طور معمول، این نوع سردرد در فصل خاصی از سال به سراغ فرد می آید که می تواند در فصل بهار یا پاییز باشد.

از آنجایی که سردرد خوشه ای یک بیماری فصلی است، در بیشتر وقتها بیماران آن را با سردردهای ناشی از آلرژی فصلی یا استرس شغلی اشتباه می گیرند. علت ایجاد سردرد خوشه ای دقیقاً مشخص نیست، ولی مشخص شده است که یکی از عصبهای صورت درگیر شده و باعث ایجاد درد بسیار شدید در اطراف چشم می شود، این درد آن قدر شدید است که فرد را بی قرار می کند، به طوری که نمی تواند یک جا بنشیند و در مدت حمله شروع به راه رفتن می کند. سردرد خوشه ای به مراتب از میگرن شدیدتر است اما معمولاً به اندازه میگرن طول نمی کشد و مدت آن کوتاه تر از میگرن است.

سردرد کلاستر کمترین میزان شیوع را در بین انواع سردرد در جامعه دارد، به طوری که از هر هزار نفر یک نفر به آن مبتلا می شود؛ بر عکس میگرن، مردها بیشتر از زنها به سردرد خوشه ای مبتلا می شوند و این نوع سردرد اغلب قبل از 30 سالگی شروع می شود. سردرد خوشه ای ممکن است ماهها یا سالها قطع شود ولی احتمال دارد فرد دوباره به آن مبتلا شود.

 

سردرد خوشه ای

سردرد خوشه ای

 

در سردرد خوشه ای (کلاستر) چه اتفاقی در مغز می افتد؟

وقتی یکی از عصبهای مغز تحریک پذیر و حساس می شود، مسیر عصبی فعال می شود و سردرد کلاستر ایجاد می شود. اینطور به نظر می رسد که سیگنالهایی از قسمتهای عمیقتر مغز که هیپوتالاموس نام دارد و ساعت بیولوژیک مغز است چرخه خواب و بیداری را کنترل می کند، به عصب خاصی می رسد. این عصب، عصب تریژمینال یا عصب سه قلو است که مسئول ایجاد گرما یا درد در صورت است.

شاخه های عصب که به چشم می روند درد اطرف چشم را ایجاد می کنند، شاخه های بالایی عصب به پیشانی و شاخه های پایینی به گونه، فک پایین و بالای گوش می روند. احتمال دارد که درد در این قسمتها را در همان سمت چشم مبتلا ایجاد کنند.

گاهی اوقات یک عامل زمینه ای مانند تومور مغزی یا آنوریس (کلافه عروقی) در اطراف عصب سه قلو می تواند باعث تحریک آن و ایجاد سردرد خوشه ای شود، هرچند در بیشتر مواقع این امر ایدیوپاتیک است و عامل زمینه ای خاصی برای آن پیدا نمی شود.

 

نشانه های سردرد خوشه ای

 

این درد معمولاً به طور ناگهانی شروع می شود و وقتی ایجاد می شود، علائم زیر در آن مشاهده می شود:

1- احساس درد یا سوزش بسیار شدید در یک طرف سر

2- تورم یا افتادگی پلک سمت درگیر

3- مردمک تنگ تر در همان چشم

4- قرمزی با اشک ریزش چشم

5- آبریزش یا گرفتگی بینی همان سمت

6- صورت گرم و قرمز

7- تعریق

8- حساسیت به نور

 

 

 

 

سردرد خوشه ای در افرادی که سیگار می کشند یا الکل زیاد مصرف می کنند بیشتر دیده می شود. در طول مدت ابتلا به سردرد خوشه ای بیمار نسبت به الکل و نیکوتین حساس تر می شود، به طوری که حتی مقدار خیلی کم الکل نیز می تواند باعث ایجاد حمله سردرد شود. این درحالی است که مصرف الکل در فواصل بدون درد ممکن است باعث تحریک سردرد نشود.

سردرد خوشه ای یک فرم نسبتاً نادر از سردردهای اولیه است. درد عمیق، معمولاً پشت کاسه چشم فاقد نوسان و با شروع ناگهانی است و غالباً شدت زجر آوری دارد. خصوصیت اصلی سردرد خوشه ای دوره ای بودن آن است .بیمار مبتلا به سردرد خوشه ای تیپیک، یک دوره حداقل یک حمله روزانه سردرد نسبتاً کوتاه مدت یک طرفه در سال دارد. پس از این دوره، یک فاصله بدون سردرد با میانگین کمی کمتر از یک سال می آید.

عوامل تحریک کننده سردرد خوشه ای

 

در وسط دورۀ حمله های سردرد خوشه ای موارد زیر می توانند باعث تحریک حمله سردرد شوند:

1- سیگار

2- الکل

3- بوهای تند

تشخیص سردرد خوشه ای

 

از آنجایی که بعضی عوامل جدی زمینه ای از قبیل تومورهای مغزی و یا آنوریسم (کلافه عروقی) ممکن است عامل سردرد کلاستر باشد، معاینۀ دقیق نورولوژیک توسط متخصص سردرد و انجام تصویر برداری مغزی مثل MRI مغز برای تشخیص سردرد کلاستر لازم است. البته بیشتر موارد سردرد خوشه ای ایدیوپاتیک بوده و علت خاصی برایش پیدا نمی شود.

 

 

سردرد خوشه ای

سردرد کلاستر یا خوشه ای

 

درمان

 

تجویز داروهایی برای پیشگیری از حمله سردرد کلاستر تا اتمام دوره آن رضایت بخش ترین درمان است. حمله حاد سردرد خوشه ای زود به اوج می رسد. بنابراین، درمان  با شروع اثر سریع لازم است. بسیاری از بیماران دارای حمله حاد سردرد خوشه ای خیلی خوب به اکسیژن استنشاقی پاسخ می دهد. اکسیژن ۱۰۰ درصد باید به مقدار ۱۰ -۱۲ لیتر در دقیقه برای ۱۵-۲۰دقیقه تجویز شود. سوماتریپتان ۶ میلی گرم زیر جلدی شروع سریع الاثر دارد و معمولا طول حمله را تا ۱۰ -۱۵ دقیقه کاهش می دهد.

 

 

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *